Sınav kaygısıyla nasıl başa çıkılır?

Sınav korkusu, kişinin bilgi ve marifetlerinin muhakkak ölçütlerle incelenip değerlendirdiği durumlarda yaşadığı fonksiyon bozucu korku ve öğrenilen bilginin imtihan sırasında tesirli biçimde kullanılmasını engelleyen ve muvaffakiyetin düşmesine yol açan ağır korku olarak tanımlanır. İmtihan telaşının belirtileri ortasında; dert, manaya zahmeti, dikkat dağınıklığı, gerçek manada performansın düşmesi, bilgiyi hatırlamada ve organize etmede zahmet ve çeşitli kaçınma davranışları gösterilir.  

Kaygının öğrencide duygusal, fizikî, düşünsel ve davranışsal sonuçları olabilir. Duygusal sonuçlara, sonluluk, karamsarlık, kaygı; fizikî sonuçlara, çarpıntı, terleme, nefes darlığı, uyku sorunları; düşünsel sonuçlara, olumsuz inançlar (yetersizlik, beceriksizlik üzerine inançlar) ve davranışsal sonuçlara, kaçma-kaçınma davranışları (ders çalışmayı erteleme, bırakma, reddetme) örnek olarak gösterilebilir.  

Sınav derdinin temel sebeplerini, imtihan öncesi, anında ve sonrası olarak vakitlere ayırarak, ders çalışma biçimindeki uygunsuzluklar, öğrencinin imtihana yüklediği anlamlardaki çarpıtmalar, imtihan anında oluşan gerilimin yönetilememesi, öğrencideki çok mükemmeliyetçilik duygusu, performans tasası ve ebeveyn baskısı olarak tanımlayabiliriz.

Düzenli bir ders çalışma programı oluşturmak, uyku, beslenme ve dinlenmeye gereken değeri vermek öğrencilerin bu konuda alabileceği tedbirlerin başında gelir. Bunlara ek olarak progresif kas gevşetme, inançlı yer idmanı ve farkında nefes alma çalışmalarının imtihan telaşı yaşayan öğrencilere düzgün geldiği istikametinde araştırmalar mevcuttur. 

Ebeveynlerin gerçeküstü beklentilerini azaltmaları, olumsuz geri bildirimlerden kaçınmaları, çocuğun kişisel ilgi alanlarına hürmet duymaları ve kıyaslayıcı yorumlardan kaçınmaları, imtihan tasasının oluşumunu engellemekte ve var olan tasayı azaltmakta büyük kıymet taşır. 

Uzmanlar olarak imtihan telaşını değerlendirirken, öğrencilerin imtihan öncesi, imtihan anında ve imtihan sonrası his, niyet ve davranışlarını ele alırız. İmtihan öncesi devirde, çalışma şartları, kendine dönük inançları, performans tasası ele alınır. İmtihan anı çalışılırken imtihan ortaya çıkabilen fizikî belirtiler, niyetler ve tavırlar kıymetlendirilir. İmtihan sonrası devir de ise öğrencinin geriye dönük kendi performansını nasıl değerlendirdiği, ailesine karşı olan tavrı üzerine çalışmalar yürütülür. Belirli bir noktadan sonra imtihan tasasıyla birlikte eşlik edebilecek durumlara rağmen ruhsal dayanak alınması da yararlı olmaktadır.